Πτώμα

Η καταστροφή της Φώκαιας από τους Τσέτες, μέσα από το Φακό του Γάλλου αρχαιολόγου Felix Sartiaux. 1913-1914: Πτώμα άντρα στην τοποθεσία "Μικρός γυαλός". Σάββατο 13 Ιουνίου 1914.

"Αναμνήσεις από την Τουρκία"

Ο Φρούνζε στο βιβλίο του "Αναμνήσεις από την Τουρκία" γράφει:

"Από τους 200.000 Έλληνες που ζούσανε στη Σαμψούντα, τη Σινώπη και την Αμάσεια έμειναν λίγοι μόνο αντάρτες που τριγυρίζουν στα βουνά. Το σύνολο σχεδόν των ηλικιωμένων, των γυναικών και των παιδιών εξορίστηκαν σε άλλες περιοχές με πολύ άχημες συνθήκες.

Πληροφορήθηκα ότι οι Τσέτες του Οσμάν Αγά έσπειραν τον πανικό στην πόλη Χάβζα. Έκαψαν, βασάνισαν και σκότωσαν όλους τους Έλληνες και Αρμένιους που βρήκαν μπροστά τους. Γκρέμισαν όλες τις γέφυρες. Παντού υπήρχαν σημάδια γκρεμίσματος. Η διαδρομή από την πόλη Καβάκ προς το πέρασμα Χατζηλάρ θα μείνει για πάντα στη μνήμη μου όσο θα ζω. Σε απόσταση 30 χιλιομέτρων συναντούσαμε μόνο πτώματα. Μόνο εγώ μέτρησα 58.

Σ' ένα σημείο συναντήσαμε το πτώμα μιας ωραίας κοπέλλας. Της είχανε κόψει το κεφάλι και το τοποθέτησαν κοντά στο χέρι της. Σε κάποιο άλλο σημείο υπήρχε το πτώμα ενός άλλου ωραίου κοριτσιού, 7-8 χρονών, με ξανθά μαλιά και γυμνά πόδια. Φορούσε μόνο ένα παλιό πουκάμισο. Απ' ότι καταλάβαμε, το κοριτσάκι καθώς έκλαιγε, έχωσε το πρόσωπό του στο χώμα, δολοφονημένο από το κάρφωμα της λόγχης του φαντάρου."

Τζαλίκα

Η καταστροφή της Φώκαιας μέσα από το Φακό του Γάλλου αρχαιολόγου Felix Sartiaux. 1913-1914: Γάλλος αρχαιολόγος κουβαλά στην πλάτη του ηλικιωμένη Ελληνίδα που δεν μπόρεσε να ακολουθήσει τους υπόλοιπους στην έξοδο τους από την πόλη όταν οι Τσέτες εισέβαλλαν σε αυτήν. 18 του Ιούνη του 1914.

Κυβέλη

Η καταστροφή της Φώκαιας μέσα από το Φακό του Γάλλου αρχαιολόγου Felix Sartiaux. 1913-1914: Η ιστορία μας ατάκτως εριγμένη σε χαλάσματα. Ιούνης του 1913 και ο ιερέας της Φώκαιας Κουκουλης, φωτογραφίζεται στο σπασμένο από την μανία των Τσετών άγαλμα της Κυβέλης.